Cumhuriyet Meydanı’nda Yer Alan Atatürk Heykeli’nin Hikayesi

Cumhuriyet Caddesi üzerinde bulunan Bilecik Valiliği, Bilecik Postanesi, Vali Konağı, Bilecik Adliyesi ve şehir hapishanesiyle Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren şehrin en hareketli caddesiydi. Ayrıca Bilecik Belediyesi, Bilecik Halkevi ve şehir parkının da yakın olması caddenin kalabalığını artırıyordu. Bilecik Kent Belleği’ne vatandaşlardan gelen ve büyük bir çoğunluğu ilk kez gün yüzüne çıkan yüzü aşkın koleksiyonla, Cumhuriyet Caddesi’nin Bilecik halkının şık giyimleriyle gezmeye çıktığı veya fotoğraf çektirdiği bir tür kamusal buluşma alanına dönüştüğü açıkça gözlemleniyor.

Üzerinde yer alan kamu dairelerinin bazıları işlev veya formunu yıllar içinde yitirse de başta Bilecik Valiliği olmak üzere Bilecik Adliyesi’nin işlevlerine aynı binada devam etmesiyle günümüze kadar önemini koruyan caddenin çehresi 1967 yılında Bilecik’in en büyük Atatürk Heykeli’nin yapılmasıyla değişti.

Bilecik Kent Belleği koleksiyonunda yer alan bir belgede, dönemin Belediye Başkanı Zafer Önen, Cumhuriyet Meydanı’na Atatürk Heykeli’nin yapılışını detaylarıyla anlatıyor.[1] Çocukluğundan itibaren civar illerde Atatürk’ün büyük heykellerini görüp, şehrimizde böyle bir heykelin neden olmadığını sorgulayan ve çocukluğunda Kız Meslek Lisesi girişinde bulunan küçük Atatürk büstünün önünde bayramların yapılmak zorunda kaldığını üzülerek anlatan Önen, 1963 yılında belediye başkanı seçilmesiyle çalışmalarına başladı.

Günümüzde “Cumhuriyet Meydanı” olarak bilinen ve 1966 yılında belediyeye devredilmiş alan, dönemin Bilecik Valisi Mehmet Tarcan’ın destekleriyle heykelin yapılacağı yer olarak belirlendi. 26 Ekim 1966’da başkanı Bilecik Belediye Başkanı Necati Önen, fahri başkanı ise Bilecik Valisi Mehmet Tarcan olan bir dernek kuruldu. Derneğin üyeleri arasında dönemin önde gelen isimleri Hasan Mutlu, İbrahim Gören, Hayati Uzun, İsmail Sezgin, Kemal Ciğer, Reşat Özdil, Mehmet Ergül ve Kazım Savaş yer aldı ve çalışmalar bu ekip tarafından yürütüldü.

Cumhuriyetimizin ilk heykeltıraşlarından ve yaptığı Atatürk büstleriyle tanınan Prof. Ahmet Kenan Yontunç ile 01.02.1967 tarihinde imzalanan sözleşmede, heykelin teknik detayları belirlendi ve çalışmanın “Millî Mücadele ile Azmi, İrşad ve Zafer” gibi fikirleri yansıtması istendi. 2,50 metrelik bronz heykel tamamlanarak 28.10.1967 tarihinde, Cumhuriyet Bayramı kutlamalarının başladığı saatte açıldı. O tarihten itibaren Cumhuriyet Meydanı’nda Atatürk Heykeli’nin önünde resmî törenler yapılmaya başlandı ve Cumhuriyet Caddesi de günümüze dek süren yeni bir işlev kazandı.

Fotoğraflar (Sırasıyla)

1. Cumhuriyetin İlk Yıllarında Cumhuriyet Caddesi, Foto Kâşif Cemal
    Bilecik Kent Belleği/F_HalilKosemen_2 2. 

2. 1940’lı Yıllarda Şehrin Gençlerinin Cadde Hatırası
    Bilecik Kent Belleği / F_OzlemGuven_11

3. Bilecik Belediye Başkanı Necati Önen Atatürk Heykeli Önünde, 4-7 Eylül 1960
    Bilecik Kent Belleği/F_ZaferOnen_23